Kitap Okuma Alışkanlığı Nasıl Kazanılır?

Yılbaşında konan "ayda bir kitap" hedefi çoğu zaman şubatta terk edilir. Sorun genelde iradede değil, kurulan sistemdedir. Okuma alışkanlığı, motivasyondan çok tekrarla oluşur.

Sayfa hedefi yerine süre hedefi

"Günde elli sayfa" hedefi, yoğun bir günde otomatik olarak başarısızlığa dönüşür. "Günde on beş dakika" ise neredeyse her gün tutturulabilir.

Süre hedefi ayrıca kitabın zorluğuna göre kendini ayarlar: yoğun bir felsefe metninde on beş dakika beş sayfa, akıcı bir romanda otuz sayfa eder. İkisi de aynı ölçüde başarıdır.

Sabit bir saat ve yer belirleyin

Alışkanlıklar bağlama tutunur. Her akşam aynı koltukta, yatmadan önce okumak; ya da her sabah kahveyle birlikte on beş dakika ayırmak, kararı her seferinde yeniden vermek zorunda kalmanızı önler.

Telefonu başka odada bırakmak bu sürenin kalitesini belirgin biçimde artırır. Bildirim kesintisi olan bir okuma, aynı sürede yarı verim sağlar.

Sevmediğiniz kitabı bırakın

Başlanan her kitabın bitirilmesi gerektiği düşüncesi, okuma alışkanlığının en büyük düşmanıdır. Sıkıcı bulduğunuz bir kitapta ısrar etmek, okumayı bütünüyle bıraktırır.

Elli sayfa kuralı işe yarar: elli sayfada ilgi uyanmadıysa kitabı bırakın. Kitap suçlu değildir, sadece o an size uygun değildir.

Kolay kitapla başlamak

Uzun süredir okumuyorsanız, ilk kitap olarak sekiz yüz sayfalık bir klasik seçmek cesaret kırıcıdır. Akıcı bir polisiye ya da kısa öykü kitabı, okuma kasını yeniden çalıştırmanın en hızlı yoludur.

Zorlu kitaplar için de yöntem vardır: onları günün en dinç saatine denk getirmek ve daha kısa süreler ayırmak.

Aynı anda birden fazla kitap

Tek kitaba bağlı kalmak, o kitap ağır geldiğinde okumayı tamamen durdurur. İki-üç kitabı paralel götürmek — biri kurgu, biri bilgi verici, biri kısa metinler — ruh hâline göre seçim yapmayı sağlar.

Bunun tek şartı, hepsini aynı anda zorla ilerletmeye çalışmamaktır.

Fiziksel kitap, e-kitap, sesli kitap

Üçü de okumadır ve farklı anlarda işe yarar. E-kitap okuyucu, taşınabilirliği ve gece okuma imkânıyla alışkanlığı destekler. Sesli kitap, yolda ve ev işi yaparken ölü zamanı değerlendirir.

Fiziksel kitabın avantajı dikkat dağınıklığının az olmasıdır. Hangisi elinizin altındaysa okuma ihtimaliniz en yüksek olan odur.

Ölü zamanları kullanmak

Toplu taşımada, sırada beklerken ve randevu öncesinde geçen dakikalar toplandığında haftada saatler eder. Telefonda kitap uygulaması bulundurmak, bu zamanı otomatik olarak okumaya çevirir.

Günde dört kez beş dakika, günde bir kez yirmi dakikadan daha kolay tutturulur.

Ne okuyacağınızı önceden belirleyin

Bir kitabı bitirdikten sonra "şimdi ne okusam" boşluğu, alışkanlığın en çok kırıldığı andır. Sıradaki iki-üç kitabı hazır tutmak bu boşluğu ortadan kaldırır.

Okunacaklar listesi tutmak da işe yarar; öneri duyduğunuz anda not almak, sonra hatırlamaya çalışmaktan kolaydır.

Not almak ve altını çizmek

Her kitabı not alarak okumak gerekmez ama bilgi verici kitaplarda birkaç cümlenin altını çizmek, okunanın kalıcılığını belirgin biçimde artırır.

Kitabı bitirdikten sonra beş dakika ayırıp aklınızda kalan üç şeyi yazmak, aylar sonra o kitaptan geriye bir şey kalmasını sağlar.

Sosyal boyutu kullanmak

Okuduğunu birine anlatmak, hem anlamayı derinleştirir hem devam etme isteği yaratır. Kitap kulüpleri bu yüzden işe yarar: dış bir takvim, iç motivasyonun düştüğü günlerde devreye girer.

Küçük bir grup ya da tek bir okuma arkadaşı da aynı işi görür.

Kütüphaneyi hafife almayın

Her kitabı satın almak hem pahalıdır hem de okunmamış kitap yığını suçluluk yaratır. Kütüphaneden alınan kitabın iade tarihi, doğal bir son teslim tarihi işlevi görür.

Sahaflar ve ikinci el kitapçılar da bütçeyi zorlamadan çeşitliliği artırır.

İlerlemeyi görünür kılmak

Okuduğunuz kitapları basit bir listeye yazmak, yıl sonunda beklediğinizden uzun bir liste görmenizi sağlar. Görünür ilerleme, devam etmenin en güçlü sebeplerinden biridir.

Sayıyı hedefe çevirmemeye dikkat edin; amaç yarışmak değil, sürekliliği görmek.

Nereden başlamalı?

Hangi kitabın gerçekten değdiğini, okuyanlar bilir. Herkesin Okuması Gereken Kitaplar listesi topluluk oylarıyla sıralanıyor. Kendinize yatırım yapmak istiyorsanız En İyi Kişisel Gelişim Kitapları, yerli edebiyat için En İyi Türk Romanları, akıcı bir başlangıç için En İyi Polisiye ve Gerilim Kitapları listelerine bakabilirsiniz.

Özetle: süre hedefi koyun, sabit bir saat belirleyin, sevmediğiniz kitabı bırakın. Alışkanlık, bitirilen kitap sayısıyla değil kaçırılmayan günlerle kurulur.